Atlasbet girişmeritkingmeritking girişromabetromabet girişrestbetrestbet girişalobetalobet girişmavibetmavibet girişmatbetmatbet girişMillibahis girişjasminbet girişpokerklaspokerklas girişperabetperabet girişmeritkingmeritking girişmeritkingmeritking girişperabet girişpokerklas girişromabet girişrestbet girişalobet girişmatbet girişmatbet girişmavibet girişmeritkingmeritking girişmarsbahismarsbahis girişTeosbetTeosbet girişTophillbetTophillbet girişRoyalbetRoyalbet girişJokerbetJokerbet girişVegabetVegabet girişMeybetMeybet girişBetbigoBetbigo girişPrensbetPrensbet girişKalebetKalebet girişTeosbet girişTophillbetTophillbet girişRoyalbetRoyalbet girişJokerbetJokerbet girişVegabetVegabet girişPrensbetPrensbet girişMeybetMeybet girişAtlasbet girişBetbigoBetbigo girişEditörbetEditörbet girişBahiscasinoBahiscasino girişEnjoybetEnjoybet girişRoketbetRoketbet girişBetbigoBetbigo girişKalebetKalebet girişTeosbetTeosbet girişTophillbetTophillbet girişRoyalbetRoyalbet girişJokerbetJokerbet girişVegabetVegabet girişPrensbetPrensbet girişMeybetMeybet girişAtlasbetAtlasbet giriştophillbettophillbet girişroyalbetroyalbet girişnorabahisnorabahis girişgalabetgalabet girişeditörbeteditörbet girişamgbahisamgbahis girişefesbet girişmasgterbettingmasgterbetting girişperabet girişpokerklas girişromabet girişrestbetrestbet girişalobetalobet girişmatbet girişmatbet girişmavibet girişmeritkingmeritking girişmeritking girişmarsbahismarsbahis girişBetbigoBetbigo girişKalebetKalebet girişTeosbetTeosbet girişTophillbetTophillbet girişRoyalbetRoyalbet girişJokerbetJokerbet girişVegabetVegabet girişmeritkingmeritking girişholiganbetholiganbet girişmatbetmatbet girişmavibetmavibet girişmarsbahismarsbahis girişkavbetkavbet girişmeritkingmeritking girişMillibahisMillibahis girişjasminbetjasminbet girişMeybetMeybet girişAtlasbet girişefesbetefesbet girişamgbahisamgbahis girişromabetromabet girişpokerklaspokerklas girişmillibahismillibahis girişbetzulabetzula girişaresbetaresbet girişmasterbettingmasterbetting girişatmbahisatmbahis girişbetplaybetplay girişbetgarbetgar girişbetnisbetnis girişBetbigoBetbigo girişKalebetKalebet girişTeosbetTeosbet girişTophillbetTophillbet girişJokerbetJokerbet girişVegabetVegabet girişmeritkingmeritking girişmarsbahismarsbahis girişmavibetmavibet girişmatbet girişkavbet girişMeritking girişMeritking Giriş: Meritking Spor Bahisleri, Meritking Casino Ve Slot OyunlarıMarsbahis Giriş: Marsbahis Para Yatırma Ve Çekme İşlemleriMavibet Giriş: Mavibet Güvenilir Mi, Mavibet Giriş AdresiMeritking Giriş: Meritking Canlı Destek Ve İletişimMarsbahis Giriş: Marsbahis Casino Ve Slot OyunlarıMavibet Giriş: Mavibet Bonus Ve KampanyalarMeritking Giriş: Meritking Bonus Ve Kampanyalar, Meritking Spor BahisleriMarsbahis Giriş: Marsbahis Mobilden Giriş 2026, Marsbahis Casino Ve Slot OyunlarıMavibet Giriş: Mavibet Canlı Destek Ve İletişimMeritking Giriş: Meritking Spor Bahisleri, Meritking Casino Ve Slot OyunlarıMarsbahis Giriş: Marsbahis Para Yatırma Ve Çekme İşlemleriMavibet Giriş: Mavibet Güvenilir Mi, Mavibet Bonus Ve KampanyalarBetbigoBetbigo girişKalebet girişTeosbetTeosbet girişTophillbetTophillbet girişRoyalbet girişMeybet girişAtlasbet girişEnbet girişBetzula girişRomabetRomabet girişaresbetaresbet girişamgbahisamgbahis girişatmbahisatmbahis girişbetzulabetzula girişpokerklaspokerklas girişefesbetefesbet girişmillibahismillibahis girişbetplaybetplay girişbetnisbetnis girişbetgarbetgar girişMeritking Giriş: Meritking Bonus Ve KampanyalarMarsbahis Giriş: Marsbahis Mobilden Giriş 2026Mavibet Giriş: Mavibet Canlı Destek Ve İletişimMeritking Giriş: Meritking Bonus Ve Kampanyalar, Meritking Güvenilir MiMarsbahis Giriş: Marsbahis Mobilden Giriş 2026, Marsbahis Güvenilir MiMavibet Giriş: Mavibet Canlı Destek Ve İletişimpokerklaspokerklas girişmillibahismillibahis girişaresbetaresbet girişbetplaybetplay girişbetgarbetgar girişbetnisbetnis girişefesbetefesbet girişrestbetrestbet girişsonbahissonbahis girişelitcasinoelitcasino girişMeritking Giriş: Meritking Spor BahisleriMarsbahis Giriş: Marsbahis Para Yatırma Ve Çekme İşlemleriMavibet Giriş: Mavibet Güvenilir Mi, Mavibet Bonus Ve KampanyalarBetbigoBetbigo girişKalebetKalebet girişTeosbet girişTophillbetTophillbet girişRoyalbet girişJokerbetJokerbet girişVegabetVegabet girişMeybetMeybet girişAtlasbetAtlasbet girişMeritkingMeritking girişMarsbahisMarsbahis girişMeritking Giriş: Meritking Güvenilir Mi, Meritking Bonus Ve KampanyalarMarsbahis Giriş: Marsbahis Giriş Adresi, Marsbahis Mobilden Giriş 2026Mavibet Giriş: Mavibet Spor Bahislerimatbet girişmeritking girişmarsbahismarsbahis girişmeritkingmeritking girişmarsbahismarsbahis girişmavibetmavibet girişMeritking Giriş: Meritking Mobilden Giriş 2026Marsbahis Giriş: Marsbahis Bonus Ve KampanyalarMavibet Giriş: Mavibet Casino Ve Slot Oyunları, Mavibet Mobilden Giriş 2026Meritking Giriş: Meritking Casino Ve Slot Oyunları, Meritking Mobilden Giriş 2026Marsbahis Giriş: Marsbahis Canlı Destek Ve İletişimMavibet Giriş: Mavibet Mobilden Giriş 2026Meritking Giriş: Meritking Spor Bahisleri, Meritking Giriş AdresiMarsbahis Giriş: Marsbahis Para Yatırma Ve Çekme İşlemleriMavibet Giriş: Mavibet Güvenilir MiMeritking Giriş: Meritking Mobilden Giriş 2026, Meritking Güvenilir MiMarsbahis Giriş: Marsbahis Bonus Ve Kampanyalar, Marsbahis Mobilden Giriş 2026Mavibet Giriş: Mavibet Casino Ve Slot OyunlarıMeritking Giriş: Meritking Spor Bahisleri, Meritking Giriş AdresiMarsbahis Giriş: Marsbahis Para Yatırma Ve Çekme İşlemleriMavibet Giriş: Mavibet Güvenilir MiMeritking Giriş: Meritking Güvenilir MiMarsbahis Giriş: Marsbahis Giriş AdresiMavibet Giriş: Mavibet Spor Bahisleri, Mavibet Mobilden Giriş 2026CeltabetCeltabet girişEditörbetEditörbet girişEnjoybetEnjoybet girişRomabetRomabet girişRoketbetRoketbet girişGalabetGalabet girişBahiscasinoBahiscasino girişCasinoroyalCasinoroyal girişBetkolikBetkolik girişNorabahisNorabahis girişHiltonbetHiltonbet girişPadişahbetPadişahbet girişGrandbettingGrandbetting girişmeritkingmeritking girişmatbetmatbet girişmeritking girişholiganbet girişkavbetkavbet girişpokerklas girişromabet girişperabet girişmeritkingmeritking girişmatbetmatbet girişmavibetmavibet girişromabet girişmatbet girişgalabetmarsbahisteosbetmarsbahismeritkinggalabet girişmarsbahismarsbahis girişteosbet girişmarsbahismarsbahis girişmeritkingmeritking girişMeritking Giriş: Meritking Bonus Ve Kampanyalar, Meritking Spor BahisleriMarsbahis Giriş: Marsbahis Mobilden Giriş 2026, Marsbahis Casino Ve Slot OyunlarıMavibet Giriş: Mavibet Canlı Destek Ve İletişimBetbigoBetbigo girişKalebetKalebet girişTophillbetTophillbet girişRoyalbetRoyalbet girişJokerbetJokerbet girişVegabetVegabet girişMeybetMeybet girişAtlasbetAtlasbet girişMeritking Giriş: Meritking Güvenilir Mi, Meritking Bonus Ve KampanyalarMarsbahis Giriş: Marsbahis Giriş Adresi, Marsbahis Mobilden Giriş 2026Mavibet Giriş: Mavibet Spor Bahisleri, Mavibet Casino Ve Slot Oyunlarıromabetromabet girişnorabahisnorabahis girişenbetenbet girişamgbahisamgbahis girişTeosbetTeosbet girişRoyalbetRoyalbet girişAtlasbetAtlasbet girişAtmbahisAtmbahis girişMeritkingMeritking girişAresbetAresbet girişRoyalbetRoyalbet girişUltrabetUltrabet girişSonbahisSonbahis girişRestbetRestbet girişpokerklaspokerklas girişmillibahismillibahis girişbetzulabetzula girişaresbetaresbet girişbahiscasinobahiscasino girişavrupabetavrupabet girişsonbahissonbahis girişalobetalobet girişbetplaybetplay girişbetciobetcio girişMeritking Giriş: Meritking Spor Bahisleri, Meritking Casino Ve Slot OyunlarıMarsbahis Giriş: Marsbahis Para Yatırma Ve Çekme İşlemleriMavibet Giriş: Mavibet Güvenilir Mi, Mavibet Bonus Ve KampanyalarSonbahisSonbahis girişElitcasinoElitcasino girişRestbetRestbet girişMeritking Giriş: Meritking Spor BahisleriMarsbahis Giriş: Marsbahis Para Yatırma Ve Çekme İşlemleriMavibet Giriş: Mavibet Güvenilir Mi, Mavibet Bonus Ve Kampanyalarmeritkingmeritking girişholiganbetholiganbet girişpokerklaspokerklas girişromabetromabet girişperabetperabet girişromabetromabet girişmatbetmatbet girişgalabetgalabet girişteosbetteosbet girişMeritking Giriş: Meritking Giriş Adresi, Meritking Casino Ve Slot OyunlarıMarsbahis Giriş: Marsbahis Güvenilir Mi, Marsbahis Spor BahisleriMavibet Giriş: Mavibet Para Yatırma Ve Çekme İşlemleriPashagamingPashagaming girişEnbetEnbet girişBetpayBetpay girişBetparibuBetparibu girişGalabetGalabet girişNorabahisNorabahis girişJokerbetJokerbet giriş

La IA anda, pero no anda sola

Por: Liliana Guzmán, experta aliada de Econometría.

Como funcionaria judicial, conocí de cerca el gran reto que enfrentan los juzgados, tribunales y altas cortes para revisar y sistematizar oportunamente millones de documentos con contenidos fácticos y normativos (expedientes, informes, mapas, bases de datos). En 2018, precisamente en la búsqueda de herramientas que hicieran más eficiente ese trabajo, la corte para la cual trabajaba me encargó tomar un curso sobre big data y analítica de datos. Allí nos hablaron del machine learning como la gran promesa. Hoy, esa tecnología es la base de la inteligencia artificial (IA) generativa; la misma que usamos cada vez que consultamos a ChatGPT, Gemini o Notebook.

El sector justicia lidera el uso de IA en el Estado colombiano con 54 sistemas, tanto más meritorio cuanto Colombia es uno de los países latinoamericanos con mayor proporción (25%) de adopción en el sector público (Sistemas de Algoritmos Públicos, Universidad de los Andes, 2026). La aplicación de esta herramienta en actividades de tan alto valor genera preocupaciones pertinentes que, en todo caso, no pueden justificar su descarte. Claro que vale la pena apoyarse en IA para la prestación del servicio de justicia; pero, eso sí, tomando las precauciones que su naturaleza exige.

En sano juicio, para preservar la garantía del juez natural y el debido proceso (Sentencia T-323 de 2024), la Corte Constitucional determinó que la IA no puede sustituir el razonamiento de los jueces -es decir, la valoración de pruebas, construcción de argumentos y toma de las decisiones sobre casos concretos-. Sin embargo, esta tecnología sí puede optimizar el desarrollo de actividades de gestión asociadas al servicio judicial.

Este es el caso de los instrumentos cuya construcción lideramos desde Econometría SAS, para atenuar las dificultades que enfrentan entidades del sector justicia en el manejo de grandes volúmenes de información. Principalmente, utilizamos sistemas de inteligencia artificial basados en técnicas de aprendizaje automático, incluidos modelos capaces de analizar lenguaje y generar respuestas o borradores de texto a partir de instrucciones. Entre ellos están los modelos de lenguaje de gran escala (Large Language Models, LLM), que permiten procesar grandes cantidades de información escrita, identificar patrones y apoyar tareas de sistematización documental, siempre bajo orientación humana.

La experiencia con estas herramientas nos ha permitido identificar tanto sus virtudes como sus riesgos, así como diseñar estrategias para prevenirlos o mitigarlos. En el caso de la gestión judicial, se ha evidenciado su utilidad para encontrar información específica en abundantes contenidos normativos: miles de páginas con normas constitucionales, legales, jurisprudencia y doctrina pueden ser revisadas por sistemas entrenados para identificar datos puntuales y organizarlos para el análisis. Asimismo, lo encontrado puede alimentar indicadores para medir la garantía de derechos individuales y colectivos, con lo cual se fortalecen los instrumentos de monitoreo de las instituciones judiciales. Esto, además, puede lograrse en tiempos sustancialmente menores a los que emplearía un equipo humano, y sin ocupar ejércitos de funcionarios en la lectura de millones de documentos.

Sin embargo, como se mencionó anteriormente, el uso de este tipo de tecnología en un tema tan importante como la justicia plantea alertas. Por ejemplo, como lo generado por IA depende de los datos con los que se alimenta, si aquellos son falsos o sesgados, así mismo serán los resultados. Igualmente, al revisar con ojo experto sus respuestas, es posible encontrar que sean equivocadas o imprecisas. Por eso es fundamental no simplemente delegar funciones a la tecnología, sino supervisar críticamente su uso y resultados.

En la gestión pública, la conciencia sobre las bondades y riesgos de trabajar con IA, junto con el conocimiento del correspondiente marco normativo, permite utilizar responsablemente una herramienta con tanto potencial. Econometría, tras la experiencia en este proceso, identifica 4 aspectos clave para usar responsablemente IA en proyectos vinculados al servicio judicial:

1. Controlar la calidad de los datos y administrarlos éticamente.

Es necesario establecer la disponibilidad, calidad, integridad y pertinencia de la información que alimentará los sistemas, para poder administrarla bajo valores éticos compartidos. Así se garantiza inclusión, imparcialidad, confianza pública y legitimidad del sistema y sus resultados. Los principios de buenas prácticas de la OCDE (2021) sobre la ética de datos en el sector público, y las directrices para el uso de sistemas de IA en cortes y tribunales de la Unesco (2026) son buenos referentes.

2. Entrenar y probar los sistemas de IA hasta hacerlos robustos, seguros y confiables.

Al entrenar sistemas de IA es clave hacer un escrutinio constante de datos, instrucciones dadas, funcionamiento, salidas, capacidades, limitaciones y riesgos del uso de la herramienta para identificar maneras de prevenir o mitigar consecuencias perjudiciales. Con mecanismos de gestión de riesgos se pueden reparar o retirar de manera segura sistemas que muestren potencial de daños o comportamientos no deseados. Igualmente, deben existir procedimientos para proteger la integridad de la información (OCDE, 2024).

3. Crear mecanismos de rendición de cuentas.

Todos los actores que participen en el diseño, instalación u operación de sistemas de IA deben responder por sus resultados, salvo que se demuestre que la responsabilidad de los daños generados solo recae sobre uno o algunos de ellos. En esta línea, se debe garantizar la trazabilidad del funcionamiento de los sistemas durante todo su ciclo de vida (Consejería Presidencial para Asuntos Económicos y Transformación Digital, 2021).

4. Garantizar transparencia, explicabilidad, imparcialidad, privacidad y seguridad.

Quienes diseñen sistemas de IA, dentro o fuera de las instituciones judiciales, deben suministrar información significativa como: fuentes de los datos que los alimentaron, su diseño, proceso de entrenamiento, lógica tras las predicciones, y capacidades, limitaciones y oportunidades de mejora. Una divulgación responsable asegura que los operadores comprendan y cuestionen tanto el funcionamiento como los resultados de los sistemas (Procuraduría General de la Nación y Defensoría del Pueblo, 2025).

Además, para evitar que sistemas de IA refuercen formas de discriminación (como el racismo y el sexismo), los creadores deben cuidar que los datos sean suficientes e imparciales. Mejorar la calidad de la información a ingresar y eliminar variables que produzcan sesgos son cuidados que deben estar presentes de manera permanente. Para esto, una medida importante es conformar equipos multidisciplinarios y diversos que, desde el inicio, garanticen la imparcialidad de los sistemas (OCDE, 2022).

Por último, es fundamental proteger la reserva de los datos personales y sensibles que se dan a conocer a las instituciones judiciales (Consejo Superior de la Judicatura, 2024). La implementación de medidas de ciberseguridad es indispensable para prevenir accesos no autorizados, afectaciones sobre los datos y riesgos para la integridad de los sistemas (Presidencia de la República, 2026).

El anterior listado solo comprende recomendaciones de mejores prácticas para el uso ético y responsable de IA en proyectos vinculados al servicio judicial, de acuerdo con los cuerpos normativos y de soft law que se vienen construyendo a nivel local e internacional (los mismos que aplicamos a nuestros proyectos).

Para finalizar, la tecnología puede potenciar sustancialmente el desempeño de funcionarios y el impacto de instituciones judiciales en la garantía de derechos. En todo caso, y como decimos en Econometría: la IA no anda sola; requiere de humanos expertos que le den vida, la nutran, la entrenen, la monitoreen y la retiren cuando lo consideren pertinente.

Artículos Relacionados

© 2022 Econometría Consultores SAS | Todos los derechos reservados | Mapa del sitio

WordPress Library Ultimate Woocommerce Page Templates Builder | WPBakery Page Builder add-on Ultimate WooCommerce Tip or Donation Ultimate WordPress Preloader – 99 CSS3 Preloaders Ultimate WP Domain Search Ultimate WP GDPR Compliance Toolkit for WordPress Ultimate WPBakery Page Builder Pricing Tables UltimateYou – Health Coach Elementor Template Kit Ultra Portfolio – WordPress UltraViolette – Design Portfolio WordPress Theme UMarket – Digital Marketing Elementor Template Kit
Maira Quiroz
Financial Coordinator
Maira Quiroz is a Finance professional, specialist in Finance, and holds a Master’s degree in Financial Management from Universidad EAFIT. She has been part of Econometría since 2015 and has experience in managing international operations, treasury, and financial analysis. Her interests focus on the management and optimization of corporate finance; the design of dynamic financial models aligned with the organization’s strategic planning; and transforming financial analysis into a decision‑making tool that provides strategic insight through execution monitoring.
Maira Quiroz
Financial Coordinator
Maira Quiroz is a Finance professional, specialist in Finance, and holds a Master’s degree in Financial Management from Universidad EAFIT. She has been part of Econometría since 2015 and has experience in managing international operations, treasury, and financial analysis. Her interests focus on the management and optimization of corporate finance; the design of dynamic financial models aligned with the organization’s strategic planning; and transforming financial analysis into a decision‑making tool that provides strategic insight through execution monitoring.
Rodolfo Heredia
Fundador
Rodolfo Heredia es Economista de la Universidad de los Andes (1965) y Demógrafo de la Escuela Woodrow Wilson de la Universidad de Princeton (1966). Tiene más de 30 años de experiencia en consultoría y estudios de desarrollo urbano, impacto social, socioeconómico, sociodemográfico, educación, empleo, salud, población, encuestas y análisis estadístico a nivel nacional.
Rodolfo Heredia
Fundador
Rodolfo Heredia es Economista de la Universidad de los Andes (1965) y Demógrafo de la Escuela Woodrow Wilson de la Universidad de Princeton (1966). Tiene más de 30 años de experiencia en consultoría y estudios de desarrollo urbano, impacto social, socioeconómico, sociodemográfico, educación, empleo, salud, población, encuestas y análisis estadístico a nivel nacional.
Bernardo Kugler
Fundador
Bernardo Kugler se graduó como Ingeniero Civil de la Universidad Nacional de Colombia en la promoción de 1962 e ingresó, recién graduado, como profesor de la Facultad. En 1977, se fundó la firma de Consultoría Económica llamada Econometría con el fin de emprender trabajos que contribuyesen a la solución de problemas específicos planteados por instituciones privadas o públicas. Fue el primer director de la firma, hasta 1979 tras haberse establecido su personería jurídica.
Bernardo Kugler
Fundador
Bernardo Kugler se graduó como Ingeniero Civil de la Universidad Nacional de Colombia en la promoción de 1962 e ingresó, recién graduado, como profesor de la Facultad. En 1977, se fundó la firma de Consultoría Económica llamada Econometría con el fin de emprender trabajos que contribuyesen a la solución de problemas específicos planteados por instituciones privadas o públicas. Fue el primer director de la firma, hasta 1979 tras haberse establecido su personería jurídica.