sonbahis girişsonbahissonbahis güncelgameofbetvdcasinomatbetgrandpashabetgrandpashabetエクスネスgiftcardmall/mygiftholiganbetholiganbetholiganbetholiganbet girişholiganbetholiganbetholiganbetromabetromabet girişbetciobetcio girişrestbetrestbet girişrestbetrestbet girişinterbahisinterbahis girişbetnanobetnano girişqueenbetqueenbet girişjokerbetjokerbet girişnorabahisnorabahis girişmasterbettingmasterbetting girişromabetromabet girişromabetromabet girişromabetromabet girişqueenbet girişqueenbetbetnanobetnano girişmeritkingmeritking girişmeritkingmeritking girişmarsbahismarsbahis girişmarsbahismarsbahis girişholiganbetholiganbetholiganbet girişjojobetjojobetjojobet girişkingroyalkingroyal girişkingroyalkingroyal girişmeritkingmeritking girişmeritkingmeritking girişjojobetjojobet girişjojobetjojobet girişmarsbahismarsbahis girişmarsbahis girişholiganbetholiganbet girişholiganbetholiganbet girişkingroyalkingroyal girişkingroyalkingroyal girişmeritkingmeritking girişmeritkingmeritking girişjojobetjojobet girişjojobet girişmarsbahismarsbahis girişmarsbahismarsbahis girişholiganbetholiganbet girişholiganbetholiganbet girişkingroyalkingroyal girişkingroyalkingroyal girişmeritkingmeritking girişmeritkingmeritking girişinterbahisinterbahis girişinterbahis girişrestbet girişmarsbahismarsbahis girişmeritkingmeritking girişmeritkingmeritking girişholiganbetholiganbet girişholiganbetholiganbet girişmarsbahismarsbahis girişmarsbahismarsbahis girişmatbetmatbet girişmatbetmatbet girişmavibetmavibet girişpusulabetpusulabet girişmeritkingmeritking girişmeritking girişmeritkingmeritkingmeritking girişmeritking girişmavibet girişbetsmovebetsmove girişlunabetlunabet girişpusulabetpusulabet girişmatbetmatbet girişkavbetkavbet girişmarsbahismarsbahis girişmarsbahismarsbahis girişrekorbetjokerbetmasterbettingamgbahiskalebetceltabetromabetcasinoroystophillbetbetbigosetrabetqueenbetbetyaporisbetatmbahisatmbahis girisatmbahisatmbahis girisbetparibubetparibu girisbetparibubetparibu giriscasinoroyalcasinoroyal giriscasinoyoral girismeybetmeybet girismeybetmeybet girisnetbahisnetbahis girisnetbahisnetbahis girisnoktabetnoktabet girisnoktabetnoktabet girisorisbetorisbet girisorisbetnorabahisnorabahis girisnorabahisnorabahis girisrinabetrinabet girisrinabetrinabet girisroyalbetroyalbet girisroyalbetroyalbet girismeritkingmeritking girismeritkingmeritking giriskavbetkavbet giriskavbetkavbet girismaksibetrekorbetjokerbetmasterbettingamgbahiskalebetceltabetromabetcasinoroystophillbetbetbigosetrabetqueenbetbetyaporisbetmeritkingmeritkingmeritkingmeritking girişmeritking girişmeritkingmarsbahismarsbahismarsbahis girişmarsbahismarsbahismarsbahis girişpusulabet girişpusulabet girişmatbetmatbet girişkavbetkavbet girişlunabetlunabet girişbetsmovebetsmove girişmavibetmavibet girişatmbahisatmbahis girisbetparibu giriscasinoroyalcasinoroyal giriscasinoroyalcasinoroyal girisbetparibumeybetmeybet girisnetbahisnetbahis girisnoktabetnoktabet girisnoktabetnoktabet girisorisbetorisbet girisorisbetorisbetorisbet girisnorabahisnorabahis girisnorabahisnorabahis girisrinabetrinabet girisrinabetrinabet girisroyalbetroyalbet girisroyalbetroyalbet giriskirvebet girişcilvebet girişkirvebetkirvebet girişcilvebetcilvebet girişkirvebetkirvebet girişcilvebetcilvebet girişkirvebetkirvebet girişcilvebetcilvebet girişmavibetmavibet girişmeritkingmeritking girişmeritkingmeritking girişmarsbahismarsbahis girişmarsbahismarsbahis girişholiganbetholiganbet girişholiganbetholiganbet girişmatbetmatbet girişkavbetkavbet girişNoktabetNoktabet girişOrisbetOrisbet girişNorabahisNorabahis girişRinabetRinabet girişAtmbahisAtmbahis girişBetparibuBetparibu girişCasinoroyalCasinoroyal girişMeybetMeybet girişNetbahisNetbahis girişmavibetmavibet girişmavibetmavibet girişmeritkingmeritking girişmeritkingmeritking girişjojobetjojobet girişjojobet girişmarsbahismarsbahis girişmarsbahismarsbahis girişholiganbetholiganbet girişholiganbet girişmavibetmavibet girişmavibetmavibet girişrekorbetjokerbetmasterbettingamgbahiskalebetceltabetromabetcasinoroystophillbetbetbigosetrabetqueenbetbetyaporisbetAtmbahis girişBetparibuBetparibu girişMeybetMeybet girişNetbahis girişNorabahisNorabahis girişTeosbet girişSonbahisSonbahis girişEnbet girişRomabet girişAmgbahisAmgbahis girişAtmbahisAtmbahis girişNetbahisNetbahis girişTeosbetTeosbet girişEnbetEnbet girişRomabetRomabet girişPashagamingPashagaming girişPrensbetPrensbet girişEnbetEnbet girişTeosbetTeosbet girişVegabetVegabet girişAtlasbetAtlasbet girişSonbahisSonbahis girişRoketbetRoketbet girişAlobetAlobet girişEnjoybetEnjoybet girişEditörbetEditörbet girişCasiveraCasivera girişMaksibetMaksibet girişFenomenbetFenomenbet girişDedebetDedebet girişBetcioBetcio girişBetcioBetcio girişrekorbetrekorbet girişbahiscasinobahiscasino girişmasterbettingmasterbetting girişamgbahisamgbahis girişkulisbetkulisbet girişkalebetkalebet girişceltabetceltabet girişromabetromabet girişcasinoroyscasinoroys giriştophillbettophillbet girişbetbigobetbigo girişsetrabetsetrabet girişqueenbetqueenbet girişbetyapbetyap girişorisbetorisbet girişAtmbahisAtmbahis girişBetparibuBetparibu girişMeybetMeybet girişNetbahisNetbahis girişNorabahisNorabahis girişTeosbetTeosbet girişAmgbahisAmgbahis girişSonbahisSonbahis girişEnbetEnbet girişRomabetRomabet girişmeritking güncelmeritking güncel girişmeritking güncelmeritking güncel girişmarsbahis güncelmarsbahis güncel girişkavbet güncelkavbet güncel girişkingroyal güncelkingroyal güncel girişimajbetimajbet girişinterbahisinterbahis girişvaycasinovaycasino girişpulibetpulibet girişjasminbetjasminbet girişpiabetpiabet girişrestbetrestbet girişelexbetelexbet girişklasbahisklasbahis girişmakrobetmakrobet girişkavbetkavbet girişmarsbahismarsbahis girişmeritkingmeritking girişlunabetlunabet girişmavibetmavibet girişmeritkingmeritking girişjojobetjojobet girişjojobetjojobet girişmarsbahismarsbahis girişmarsbahismarsbahis girişholiganbetholiganbet girişholiganbetholiganbet girişmavibetmavibet girişmavibetmavibet girişAntalya Escort BayanMeritking Giriş: Meritking Giriş AdresiMarsbahis Giriş: Marsbahis Güvenilir MiMavibet Giriş: Mavibet Para Yatırma Ve Çekme İşlemleriMeritking Giriş: Meritking Güvenilir Mi, Meritking Bonus Ve KampanyalarMarsbahis Giriş: Marsbahis Giriş Adresi, Marsbahis Mobilden Giriş 2026Mavibet Giriş: Mavibet Spor Bahisleri, Mavibet Casino Ve Slot Oyunları
sonbahis girişsonbahissonbahis güncelgameofbetvdcasinomatbetgrandpashabetgrandpashabetエクスネスgiftcardmall/mygiftholiganbetholiganbetholiganbetholiganbet girişholiganbetholiganbetholiganbetromabetromabet girişbetciobetcio girişrestbetrestbet girişrestbetrestbet girişinterbahisinterbahis girişbetnanobetnano girişqueenbetqueenbet girişjokerbetjokerbet girişnorabahisnorabahis girişmasterbettingmasterbetting girişromabetromabet girişromabetromabet girişromabetromabet girişqueenbet girişqueenbetbetnanobetnano girişmeritkingmeritking girişmeritkingmeritking girişmarsbahismarsbahis girişmarsbahismarsbahis girişholiganbetholiganbetholiganbet girişjojobetjojobetjojobet girişkingroyalkingroyal girişkingroyalkingroyal girişmeritkingmeritking girişmeritkingmeritking girişjojobetjojobet girişjojobetjojobet girişmarsbahismarsbahis girişmarsbahis girişholiganbetholiganbet girişholiganbetholiganbet girişkingroyalkingroyal girişkingroyalkingroyal girişmeritkingmeritking girişmeritkingmeritking girişjojobetjojobet girişjojobet girişmarsbahismarsbahis girişmarsbahismarsbahis girişholiganbetholiganbet girişholiganbetholiganbet girişkingroyalkingroyal girişkingroyalkingroyal girişmeritkingmeritking girişmeritkingmeritking girişinterbahisinterbahis girişinterbahis girişrestbet girişmarsbahismarsbahis girişmeritkingmeritking girişmeritkingmeritking girişholiganbetholiganbet girişholiganbetholiganbet girişmarsbahismarsbahis girişmarsbahismarsbahis girişmatbetmatbet girişmatbetmatbet girişmavibetmavibet girişpusulabetpusulabet girişmeritkingmeritking girişmeritking girişmeritkingmeritkingmeritking girişmeritking girişmavibet girişbetsmovebetsmove girişlunabetlunabet girişpusulabetpusulabet girişmatbetmatbet girişkavbetkavbet girişmarsbahismarsbahis girişmarsbahismarsbahis girişrekorbetjokerbetmasterbettingamgbahiskalebetceltabetromabetcasinoroystophillbetbetbigosetrabetqueenbetbetyaporisbetatmbahisatmbahis girisatmbahisatmbahis girisbetparibubetparibu girisbetparibubetparibu giriscasinoroyalcasinoroyal giriscasinoyoral girismeybetmeybet girismeybetmeybet girisnetbahisnetbahis girisnetbahisnetbahis girisnoktabetnoktabet girisnoktabetnoktabet girisorisbetorisbet girisorisbetnorabahisnorabahis girisnorabahisnorabahis girisrinabetrinabet girisrinabetrinabet girisroyalbetroyalbet girisroyalbetroyalbet girismeritkingmeritking girismeritkingmeritking giriskavbetkavbet giriskavbetkavbet girismaksibetrekorbetjokerbetmasterbettingamgbahiskalebetceltabetromabetcasinoroystophillbetbetbigosetrabetqueenbetbetyaporisbetmeritkingmeritkingmeritkingmeritking girişmeritking girişmeritkingmarsbahismarsbahismarsbahis girişmarsbahismarsbahismarsbahis girişpusulabet girişpusulabet girişmatbetmatbet girişkavbetkavbet girişlunabetlunabet girişbetsmovebetsmove girişmavibetmavibet girişatmbahisatmbahis girisbetparibu giriscasinoroyalcasinoroyal giriscasinoroyalcasinoroyal girisbetparibumeybetmeybet girisnetbahisnetbahis girisnoktabetnoktabet girisnoktabetnoktabet girisorisbetorisbet girisorisbetorisbetorisbet girisnorabahisnorabahis girisnorabahisnorabahis girisrinabetrinabet girisrinabetrinabet girisroyalbetroyalbet girisroyalbetroyalbet giriskirvebet girişcilvebet girişkirvebetkirvebet girişcilvebetcilvebet girişkirvebetkirvebet girişcilvebetcilvebet girişkirvebetkirvebet girişcilvebetcilvebet girişmavibetmavibet girişmeritkingmeritking girişmeritkingmeritking girişmarsbahismarsbahis girişmarsbahismarsbahis girişholiganbetholiganbet girişholiganbetholiganbet girişmatbetmatbet girişkavbetkavbet girişNoktabetNoktabet girişOrisbetOrisbet girişNorabahisNorabahis girişRinabetRinabet girişAtmbahisAtmbahis girişBetparibuBetparibu girişCasinoroyalCasinoroyal girişMeybetMeybet girişNetbahisNetbahis girişmavibetmavibet girişmavibetmavibet girişmeritkingmeritking girişmeritkingmeritking girişjojobetjojobet girişjojobet girişmarsbahismarsbahis girişmarsbahismarsbahis girişholiganbetholiganbet girişholiganbet girişmavibetmavibet girişmavibetmavibet girişrekorbetjokerbetmasterbettingamgbahiskalebetceltabetromabetcasinoroystophillbetbetbigosetrabetqueenbetbetyaporisbetAtmbahis girişBetparibuBetparibu girişMeybetMeybet girişNetbahis girişNorabahisNorabahis girişTeosbet girişSonbahisSonbahis girişEnbet girişRomabet girişAmgbahisAmgbahis girişAtmbahisAtmbahis girişNetbahisNetbahis girişTeosbetTeosbet girişEnbetEnbet girişRomabetRomabet girişPashagamingPashagaming girişPrensbetPrensbet girişEnbetEnbet girişTeosbetTeosbet girişVegabetVegabet girişAtlasbetAtlasbet girişSonbahisSonbahis girişRoketbetRoketbet girişAlobetAlobet girişEnjoybetEnjoybet girişEditörbetEditörbet girişCasiveraCasivera girişMaksibetMaksibet girişFenomenbetFenomenbet girişDedebetDedebet girişBetcioBetcio girişBetcioBetcio girişrekorbetrekorbet girişbahiscasinobahiscasino girişmasterbettingmasterbetting girişamgbahisamgbahis girişkulisbetkulisbet girişkalebetkalebet girişceltabetceltabet girişromabetromabet girişcasinoroyscasinoroys giriştophillbettophillbet girişbetbigobetbigo girişsetrabetsetrabet girişqueenbetqueenbet girişbetyapbetyap girişorisbetorisbet girişAtmbahisAtmbahis girişBetparibuBetparibu girişMeybetMeybet girişNetbahisNetbahis girişNorabahisNorabahis girişTeosbetTeosbet girişAmgbahisAmgbahis girişSonbahisSonbahis girişEnbetEnbet girişRomabetRomabet girişmeritking güncelmeritking güncel girişmeritking güncelmeritking güncel girişmarsbahis güncelmarsbahis güncel girişkavbet güncelkavbet güncel girişkingroyal güncelkingroyal güncel girişimajbetimajbet girişinterbahisinterbahis girişvaycasinovaycasino girişpulibetpulibet girişjasminbetjasminbet girişpiabetpiabet girişrestbetrestbet girişelexbetelexbet girişklasbahisklasbahis girişmakrobetmakrobet girişkavbetkavbet girişmarsbahismarsbahis girişmeritkingmeritking girişlunabetlunabet girişmavibetmavibet girişmeritkingmeritking girişjojobetjojobet girişjojobetjojobet girişmarsbahismarsbahis girişmarsbahismarsbahis girişholiganbetholiganbet girişholiganbetholiganbet girişmavibetmavibet girişmavibetmavibet girişAntalya Escort BayanMeritking Giriş: Meritking Giriş AdresiMarsbahis Giriş: Marsbahis Güvenilir MiMavibet Giriş: Mavibet Para Yatırma Ve Çekme İşlemleriMeritking Giriş: Meritking Güvenilir Mi, Meritking Bonus Ve KampanyalarMarsbahis Giriş: Marsbahis Giriş Adresi, Marsbahis Mobilden Giriş 2026Mavibet Giriş: Mavibet Spor Bahisleri, Mavibet Casino Ve Slot Oyunları

EN

Estrellas móviles en el firmamento colombiano

Escrita por: Julián Roa, coordinador de proyectos.

Antiguamente, los navegantes resolvieron el reto de orientarse en mar abierto guiándose por las estrellas, puntos de referencia fijos en un entorno cambiante. La política macroeconómica comparte esa lógica: el destino es la estabilidad de precios, el crecimiento sostenible y, en algunos países, el pleno empleo. Ni los navegantes ni los hacedores de política controlan el entorno, pero sí pueden ajustar el rumbo frente a choques adversos.

Ahora bien, las verdaderas “estrellas” de la política no son las variables visibles -inflación, desempleo, crecimiento y la tasa de cambio-, llenas de ruido e inestabilidad, sino coordenadas más profundas y difíciles de estimar: la tasa de desempleo que no acelera la inflación (Nairu por su nomenclatura común en inglés, U*), el crecimiento potencial (g*) o la tasa de interés neutral (r*), por nombrar solo algunas. Estas no se observan directamente, sino que se infieren con modelos econométricos y supuestos guiados por la teoría económica, y aunque imprecisas y sujetas a revisiones, resultan indispensables para no perder el rumbo en medio del oleaje económico. La presente columna trata sobre la evolución reciente de estas variables y de la información que estos astros nos dan sobre el futuro de la economía colombiana.

¿Qué está pasando con el crecimiento potencial (g*)?

En su más reciente informe de política monetaria, el Banco de la República presentó estimaciones oficiales de crecimiento potencial, entendido como aquella tasa que, en ausencia de choques, es consistente con una inflación estable. Esta cifra refleja el nivel de crecimiento sostenible de la economía colombiana con la capacidad instalada y con la fuerza de trabajo con la que se cuenta en el momento de la medición. Antes del choque petrolero de 2015, dicho potencial se ubicaba cerca de 4,5%, pero luego descendió hasta 2,6%.

Durante la pandemia, el choque fue tan severo que el potencial prácticamente no creció, y solo en la recuperación posterior volvió a niveles similares a los previos a 2015, para finalmente estabilizarse en 2,7%. Las implicaciones sociales de esta desaceleración son profundas. Basta aplicar la regla de 70: con un crecimiento de 4,5%, la economía se duplicaba en 15 años y el PIB per cápita en 20 (asumiendo crecimiento poblacional de 1%). Con el potencial actual de 2,7%, la economía tarda 26 años en duplicarse y el PIB per cápita, 41. En términos de bienestar social, la diferencia es enorme.

Dada su importancia, entender las razones del colapso reciente en esta medición es relevante. Los determinantes de esta son el crecimiento de la productividad, el crecimiento de la población en edad de trabajar, íntimamente ligado a los cambios demográficos, y el crecimiento del stock de capital. El desempeño de la productividad en Colombia ha sido mediocre de tiempo atrás; lo que es “nuevo” es el colapso de la inversión en capital fijo, antes de 2015, dicho rubro como proporción del PIB fluctuaba alrededor de 21%, ahora dicha cifra se ha mantenido por más de tres años alrededor de 17%. Los factores detrás de este colapso han sido discutidos ampliamente y sugieren que el ambiente de incertidumbre y, en menor medida, las altas tasas de interés explican este colapso.

¿Qué está pasando con la tasa de interés neutral (r*)?

La tasa de interés neutral real es aquella que, en ausencia de choques, mantiene estable la inflación y permite que la economía crezca en su potencial. Cayó globalmente desde los años 80 por factores demográficos: más ahorro para jubilaciones largas y menor demanda de inversión. El repunte reciente no obedece a la población, sino al gasto público: déficits persistentes y grandes programas de inversión que elevan la demanda de financiamiento y encarecen el capital. En Colombia, además, el consumo de los hogares ha impulsado el crecimiento postpandemia, mientras la inversión cae, reflejando un cambio en preferencias temporales que también presiona al alza la tasa neutral.

En lo que concierne al futuro, vale la pena notar que, en términos nominales, la tasa de política monetaria neutral corresponde a la tasa de interés real neutral más la meta de inflación. Esta nos indicaría entonces, el nivel que tendría la tasa de política monetaria en los próximos años una vez se logre anclar la inflación a su meta. El nivel estimado sería de aproximadamente 6%, superior al nivel de 4.5% visto antes de la pandemia. Teniendo en cuenta que la tasa de política monetaria es el piso de varias tasas de interés como la hipotecaría, se hace evidente la importancia de esta variable.

¿Qué está pasando con la Nairu (U*)?

El único astro que parece brillar en el firmamento colombiano es la Nairu (tasa de desempleo no inflacionaria). Según las estimaciones del Grupo de Análisis del Mercado Laboral del Banco de la República (Gamla), este nivel ronda hoy 10%. Se trata de un dato llamativo, pues tras la crisis de finales del siglo XX la Nairu se elevó de forma significativa y, más recientemente, existía el temor de que la pandemia dejara un efecto de histéresis duradero, es decir, que una vez que se eleva el desempleo, es muy difícil que vuelva a bajar. Sin embargo, los cálculos muestran solo un leve repunte durante la emergencia sanitaria y luego una reducción sostenida.

Dos factores explican este comportamiento: por un lado, las tasas de participación, que salvo en los últimos meses se han mantenido por debajo de los niveles pre-pandemia, contribuyendo a un desempleo más bajo; por otro, el impulso del empleo informal, que ha liderado la generación de puestos de trabajo. Dado que los empleos informales no trasladan con la misma fuerza presiones salariales a los precios como sí ocurre en el sector formal, este patrón ayuda a contener los riesgos inflacionarios en el margen, incluso en un contexto de recuperación del mercado laboral.

Finalizo esta columna haciendo notar la gran diferencia entre el navegante y el hacedor de política macroeconómica. Mientras el primero deja en manos de las estrellas su destino, el segundo tiene la capacidad de modificar el firmamento. El panorama que muestra el firmamento colombiano es complejo: el potencial de crecimiento se ha reducido, la tasa neutral se ha elevado y solo la Nairu parece sonreír. Pensar el largo plazo -más inversión, mayor productividad, mejor calidad del empleo- es la única forma de no navegar a la deriva.

Artículos Relacionados

© 2022 Econometría Consultores SAS | Todos los derechos reservados | Mapa del sitio

WordPress Library Unlimited Addons for WPBakery Page Builder Unlimited Elements for Elementor Pro Unniq – Dark Digital Creative Agency Elementor Template Kit Uno – Creative Photography WordPress Theme unRovr – Animated vCard WordPress Theme Unta – MultiPurpose Business WordPress Theme Uomo – Multipurpose WooCommerce WordPress Theme UpCreators – Digital Creators WordPress Theme UpCreators – Multipurpose, Creative Elementor Template Kit Upcycle - Waste Management & Recycling Elementor Template Kit
Maira Quiroz
Financial Coordinator
Maira Quiroz is a finance professional with a specialization in finance and a Master's degree in financial administration from EAFIT University. She has been part of Econometría since 2015, with experience in international operations, treasury management, and financial analysis. Her expertise lies in the management and optimization of corporate finances and the design of dynamic financial models aligned with strategic planning. She specializes in transforming financial analysis into a powerful decision-making tool, providing a strategic perspective through oversight of execution.
Maira Quiroz
Financial Coordinator
Maira Quiroz is a finance professional with a specialization in finance and a Master's degree in financial administration from EAFIT University. She has been part of Econometría since 2015, with experience in international operations, treasury management, and financial analysis. Her expertise lies in the management and optimization of corporate finances and the design of dynamic financial models aligned with strategic planning. She specializes in transforming financial analysis into a powerful decision-making tool, providing a strategic perspective through oversight of execution.
Rodolfo Heredia
Fundador
Rodolfo Heredia es Economista de la Universidad de los Andes (1965) y Demógrafo de la Escuela Woodrow Wilson de la Universidad de Princeton (1966). Tiene más de 30 años de experiencia en consultoría y estudios de desarrollo urbano, impacto social, socioeconómico, sociodemográfico, educación, empleo, salud, población, encuestas y análisis estadístico a nivel nacional.
Rodolfo Heredia
Fundador
Rodolfo Heredia es Economista de la Universidad de los Andes (1965) y Demógrafo de la Escuela Woodrow Wilson de la Universidad de Princeton (1966). Tiene más de 30 años de experiencia en consultoría y estudios de desarrollo urbano, impacto social, socioeconómico, sociodemográfico, educación, empleo, salud, población, encuestas y análisis estadístico a nivel nacional.
Bernardo Kugler
Fundador
Bernardo Kugler se graduó como Ingeniero Civil de la Universidad Nacional de Colombia en la promoción de 1962 e ingresó, recién graduado, como profesor de la Facultad. En 1977, se fundó la firma de Consultoría Económica llamada Econometría con el fin de emprender trabajos que contribuyesen a la solución de problemas específicos planteados por instituciones privadas o públicas. Fue el primer director de la firma, hasta 1979 tras haberse establecido su personería jurídica.
Bernardo Kugler
Fundador
Bernardo Kugler se graduó como Ingeniero Civil de la Universidad Nacional de Colombia en la promoción de 1962 e ingresó, recién graduado, como profesor de la Facultad. En 1977, se fundó la firma de Consultoría Económica llamada Econometría con el fin de emprender trabajos que contribuyesen a la solución de problemas específicos planteados por instituciones privadas o públicas. Fue el primer director de la firma, hasta 1979 tras haberse establecido su personería jurídica.